Milyonlara maaş rehberi: Emekli aylıkları nasıl hesaplanıyor?

Her zam döneminde emeklilerle ilgili onlarca kavram ortaya çıkıyor. Çoğu emekli de bu kavramlardan uzak. Olup biteni anlamaya çalışıyor. Çok konuşulan kavramlar ne anlama geliyor. İşte cevapları...

Türkiye'de emekli sayısı 16 milyona dayanmış durumda. Her yıl Ocak, Temmuz aylarında emeklilerin alacakları zamlar tartışma konusu oluyor. Bu arada hem zamlarla ilgili hem maaş sistemiyle ilgili kafaları karıştıran çok sayıda kavram ortaya çıkıyor. Bu kavramlar ne anlama geliyor? İşte bu soruların cevapları...

Türkiye'de emekli maaşlarını belirleyen en önemli parametre kişilerin çalışırken SGK'ya bildirilen prime esas kazançları. İlk işe giriş tarihinden son tarihe kadar tüm kazançlar hesaba katılarak emekli aylığı belirleniyor. Emekli aylıkları için üç ayrı hesap yapılıyor. 1999 öncesi, 1999-2008 arası ve 2008 sonrası için ayrı ayrı aylık bağlama oranları ve güncelleme katsayıları kullanılıyor. Memur emeklilerinde ise ek gösterge kademe derece gibi memurluk sırasındaki parametrelere göre emekli aylığı belirleniyor.

Emekli maaşı hesaplanırken uygulanan çarpanlardan birisi. Ortalama kazancınız bu oran ile çarpılarak emekli aylığınız belirleniyor. Belirlenen aylık enflasyon büyüme rakamı gösterge gibi güncellemelerle bugünkü halini alıyor.

Kök maaş emeklilerin kazançlarına göre hesaplanan net tutarı gösteriyor. Bu maaşa yüzde 4 oranında her ay ek ödeme eklenip bankaya yatırılıyor. O yüzden bankaya yatan para değil, sizin için hesaplanan miktar emekli aylığınızı gösteriyor. Bunu e-Devlet'ten görmek mümkün.

Özellikle pandemi döneminde başlayan uygulama en düşük emekli maaşı belirleme olarak gerçekleşiyor. Şu anda uygulanan taban maaş 10 bin TL. Kök maaşınız yani kazancınıza göre hesaplanan asıl emekli maaşınız bunun altındaysa Hazine tarafından yapılan bir sosyal ödeme ile aylık taban maaşa tamamlanıyor.

Emekliler her 6 ayda bir enflasyona bağlı olarak oransal artış alıyor. Bunun dışında yapılan tüm ödemeler seyyanen ödemeyi kapsıyor. Taban maaşa tamamlanan kök aylıklar için Hazine'nin ödediği tutar da seyyanen ödeme kapsamında değerlendiriliyor.

Her yıl ocak ve Temmuz aylarında memur emeklileri için uygulanan bir aylık artışı. Toplu sözleşme zammı belli olan emekli memurlara bunun üzerinde ortaya çıkan enflasyon kadar fark ödeniyor. Fark bir önceki zam oranına bakılarak hesaplanıyor.

Kök maaş uygulaması tüm emeklilerde var. Net maaş kazançlara göre hesaplanıyor ve bunun üzerine yüzde 4 ek ödeme ekleniyor. Memur emeklileri de aynı şekilde net maaşlarının üzerine yüzde 4 ek ödeme alıyor.

Emeklilerin çalışma hayatlarındaki kazançlarına ve primlerine göre hesaplanan kök aylıkları zam için de referans oluyor. Taban maaşa tamamlamak için ödenen sosyal destekler aylık olmadığı için, bir sosyal ödeme olduğu için zamlar da emeklinin gerçek maaşına yapılıyor.

Emekliler her yıl ocak ve temmuz aylarında enflasyona bağlı olarak zam yapılıyor. SSK ve BAĞ-KUR emeklileri altı aylık enflasyon oranında artış alırken memur emeklileri toplu sözleşme ve enflasyon farkı alıyor. Hükümet çıkan enflasyon oranını yükselterek zamları arttırıyor. Yasal düzenlemeyle eklenen bu ilave artış refah payını oluşturuyor. Böylece emekliler enflasyonun üzerinde bir artış alıyor.